stichting socrates





Welkom op de website van de humanistische stichting Socrates


De humanistische stichting Socrates heeft als eerste taak de benoeming en de begeleiding van door haar aangestelde humanistische bijzonder hoogleraren bij Nederlandse universiteiten. De stichting, opgericht in 1950 als een van de eerste werkstichtingen van het Humanistisch Verbond, heeft als algemeen doel de wetenschappelijke exploratie van actuele maatschappelijke problemen vanuit een humanistisch perspectief te bevorderen. De stichting poogt op wetenschappelijk niveau mogelijkheden te scheppen voor de uitwisseling van gedachten omtrent fundamentele maatschappelijke en culturele vraagstukken waarvoor het humanisme hedentendage geplaatst wordt, alsmede voor de doordenking van de wetenschappelijke en culturele achtergronden van het moderne humanisme. Het vestigen en in stand houden van bijzondere leerstoelen bij de Nederlandse universiteiten draagt hiertoe bij. Thans bestaan er bijzondere leerstoelen vanwege de stichting Socrates bij alle openbare universiteiten in Nederland, waaronder de Open Universiteit te Heerlen, in de vorm van een schriftelijke leergang, alsmede bij de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht en de Vrije Universiteit Amsterdam.

De leeropdrachten van de Socrates-hoogleraren lopen uiteen, maar hebben gemeen dat ze betrekking hebben op actuele maatschappelijke vraagstukken. Deze problemen worden benaderd vanuit de wijsbegeerte, de ethiek of de menswetenschappen. De Socrates-hoogleraren hebben tevens gemeen dat zij proberen bij de behandeling van hun thema's humanistische principes te betrekken, zoals menselijke autonomie en zelfbeschikking, verantwoordelijkheid, solidariteit, vrijheid en emancipatie. Dit betekent niet dat zij zouden afwijken van de strikte regels van wetenschappelijkheid. Levensbeschouwelijk onderwijs heeft niet het karakter van een preek, maar draagt bij aan de veelzijdigheid van het onderwijsaanbod van Nederlandse universiteiten.


A.Mackor

Voormalig bijzonder hoogleraar Anne Ruth Mackor tijdens haar oratie in gesprek met oud-Socrates-bestuurder Wim Hofstee en voormalig bestuursvoorzitter Jos Dijkhuis.


Diocaretz

Ex-Socrates-hoogleraar Myriam Diocaretz tijdens haar oratie op 18-6-2010, met voormalig Socrates-bestuursvoorzitter Arie de Ruijter.

Lieteke van Vucht Thijssen
Socrates-bestuursvoorzitter Lieteke van Vucht Tijssen en oud-Socrates-hoogleraar Annemarie Mol (in toga) tijdens de oratie van Socrates-hoogleraar Jeannette Pols (UvA) op 27-9-2013.

 
cortège

Het cortège tijdens de oratie van Socrates-hoogleraar Jeannette Pols (UvA) op 27-9-2013.


Meer specifiek kunnen bovenstaande doelen beschouwd worden als de missie van de stichting Socrates: de stichting Socrates draagt bij aan de inbedding van het humanisme in de algemene Nederlandse intellectuele en wetenschappelijke context en daarmee aan de continuïteit van het Humanistisch Verbond. De stichting Socrates ondersteunt - met haar wetenschappelijk onderwijs en onderzoek - het kritisch analyseren en actualiseren van het filosofisch zelfbegrip van het humanisme, en het levend en bij de tijd houden van de kernideeën en kernwaarden van het humanisme. Daarnaast bevordert ze, mede met aan het humanisme ontleende instrumenten, de zelfkritische reflectie van wetenschappelijke disciplines en de intellectuele en morele kwaliteit van het publieke debat. De stichting Socrates stelt daartoe bijzondere leerstoelen in bij alle Nederlandse universiteiten met het doel om vanuit een humanistisch perspectief onderzoek te doen en onderwijs te geven op het gebied van actuele wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken.

Als werkstichting van het Humanistisch Verbond brengt de stichting Socrates samen met het Verbond vanuit een humanistische optiek belangrijke inhoudelijke debatten op gang over actuele wetenschappelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, zowel plaatselijk als landelijk. De stichting Socrates biedt een platform voor reflectie op en uitwisseling van kennis en inzicht over zinvol (samen-)leven in een humane samenleving. Dat platform is er dan voor experts onderling, maar ook de samenleving als geheel en het Humanistisch Verbond in het bijzonder.
Socrates-hoogleraren verkennen de praktische dimensie van hun leeropdracht, zoals de sociale, economische en andere aspecten van hun werkterrein. Zij richten zich op hun eigen vakgebied, op hun halfjaarlijkse contact met het Humanistisch Verbond inzake de gedeelde maatschappelijke thema’s die leven binnen de Nederlandse humanistische beweging, en zij werken voor de langere termijn mee aan een onderzoeksprogramma op maatschappelijk terrein van meerdere humanistische partijen, waaronder ook het Humanistisch Verbond.
De stichting Socrates hecht grote waarde aan de maatschappelijke kennisbenutting en overdracht van kennis naar de praktijk (valorisatie) door haar bijzonder hoogleraren. Socrates-hoogleraren moeten daar werk van blijven maken. Daardoor en daarnaast kunnen Socrates-hoogleraren een bijdrage leveren aan de versterking van de geesteswetenschappen. Deze zijn voedend voor seculiere diversiteit en bieden nieuwe perspectieven op het goede leven. Bovendien bieden ze houvast voor reflectie op de ontwikkeling van humanistische visies op de snelle technologische veranderingen.
Thema’s waarover het moet gaan, liggen besloten in de individuele leeropdrachten en worden daarnaast aangedragen vanuit het Humanistisch Verbond en de stichting Socrates (zowel Bestuur als bijzonder hoogleraren). Daar kunnen dan in een dynamisch proces meerdere lopende activiteiten uit voortkomen. De stichting Socrates kan het Humanistisch Verbond ondersteunen bij het aanpakken van actuele maatschappelijke kwesties, bij de bezinning op brede lang-lopende maatschappelijke problemen, maar simpelweg ook door onder andere hierover lezingen in de HV-afdelingen in het land te verzorgen.



Bestuur
Het bestuur van de stichting Socrates bestaat thans uit:

prof. dr. F. de Haas
prof. dr. F. de Haas


prof. dr. J. van den Herik
J. van den Herik


drs. M. Hijmans
drs. M. Hijmans


prof. dr. G. Lensvelt-Mulders
G. Lensvelt-Mulders


drs. D. Middelhoek
drs. D. Middelhoek
 
prof. dr. J. Rath
J. Rath


prof. dr. B. Roessler
B. Roessler


dr. L. van Vucht Tijssen (voorzitter)
L. van Vucht Tijssen


prof. dr. M. Wissenburg
M. Wissenburg




Humanistisch Verbond en stichting Socrates ontmoetten elkaar op 3 december 2014 (zie de foto's  van deze werkconferentie)





Bereikbaarheid
Secretariaat humanistische stichting Socrates:
Drs. A. Hielkema, Ribesweg 10, 9699 SM Vriescheloo.
Telefoon: 0597-857210 / 06-16575840.
De stichting Socrates is een werkstichting van het Humanistisch Verbond logo humanistisch verbond