socrates




Universiteit Leiden

Actueel onderwijsprogramma Socrates-leerstoel Universiteit Leiden

Leeropdracht: 'Wijsgerige antropologie en de grondslagen van het humanisme'.

 
Docent: prof. dr. M. Sie, 030-2886941 / 06-10753205;


Cursus: Het Adaptief Onbewuste en de Moraal

Periode: Semester 1

Deze cursus is bestemd voor gevorderde Ba 3 studenten met enige filosofische achtergrond en gevorderde Ba 2 studenten wijsbegeerte.

Doel:
– Kennis van het wetenschappelijk onderzoek naar ons zogenaamde adaptief onbewuste en het daaraan gerelateerde onderzoek in de morele en sociale psychologie, experimentele filosofie en de neuro-ethiek.
– Kennis van enkele wijsgerige teksten die reflecteren op de consequenties van bovengenoemd onderzoek voor ons begrip van bewuste aansturing/intentionaliteit, morele motivatie en oordelen, en de rol van emoties in ons leven.
– Inzicht in de argumentatieve structuur van interdisciplinaire discussies.
– Vermogen zelfstandig een positie te bepalen m.b.t. bovengenoemd wetenschappelijk onderzoek en de wijsgerige implicaties of vooronderstelling ervan.

Inhoud:
Naar aanleiding van divers wetenschappelijk onderzoek in de neuro-, cognitie-, en gedragswetenschappen dat aantoont dat een groot deel van ons handelen zich op een onbewust en automatisch niveau voltrekt, zijn een aantal centrale filosofische onderwerpen zoals autonomie, rationaliteit, moraliteit en zelfkennis in brede maatschappelijke en publieke belangstelling komen te staan. Filosofen zijn verdeeld over de kwestie of dat terecht is of niet. In deze cursus bekijken we een aantal onderzoeksresultaten die betrekking hebben op deze begrippen in relatie tot de filosofische literatuur erover. We zullen ons daarbij concentreren op de morele psychologie en emprische ethiek. Enkele onderwerpen die behandeld zullen worden zijn: zin en onzin van de neuro-ethiek; morele motivatie en oordelen, bewuste aansturing en intentionalieit, rol en belang van emoties.

Verplichtte literatuur:
reader
Houd het blackboard in de gaten voor meer specifieke informatie.

Toetsvorm: Kort argumentatief paper (60%) en presentatie (40%).
Opdrachten gedurende de cursus (moet aan worden voldaan om mee te doen aan afronding)



Cursus: Hoezo Vrije Wil?

Periode: Semester 2

Doel:
- Inzicht krijgen in de structuur van het hedendaagse wijsgerige debat over de vrije wil en de verschillende posities die daarin mogelijk zijn.
- Een overzicht verwerven van het wetenschappelijke onderzoek dat onder de noemer de vrije wil wordt uitgevoerd of voor dat onderwerp van belang is.
- Het vermogen kritisch de argumenten uit het wetenschappelijk en filosofische debat te bespreken.

Toegangseisen:
Deze cursus is bestemd voor Ba 3 studenten met filosofische interesse of Ba 2 studenten wijsbegeerte.

Tentamenvorm:
Opdrachten gedurende de cursus en CS.

Biologen, psychologen, en breinwetenschappers verdringen elkaar om hun nieuwste ontdekkingen aangaande de vrije wil wereldkundig te maken. De vrije wil is (slechts) een ‘illusie’ die ons helpt zicht te houden op welke handelingen door ons verricht worden; een (misleidend) ‘construct’ dat mensen gebruiken om elkaar morele verantwoordelijkheid te kunnen toeschrijven; ‘iets’ dat aantoonbaar niet bestaat. Filosofen zijn echter al sinds de Oudheid verdeeld over wat het precies betekent ‘de vrije wil’, dus wat is het precies dat deze wetenschappers in de natuur, het lab, en ons brein bestuderen? In deze cursus bestuderen wat de verschillende wetenschappers lijken te bedoelen met de vrije wil tegen de achtergrond van de wijsgerige discussie over dit thema.

Verplichte Literatuur:
- Sie, M.M.S.K. (red) Hoezo Vrije Wil? Perspectieven op een heikele kwestie (Lemniscaat 2011)
- Strawson, P.F. Freedom and Resentment, in: Proceedings of the British Academy, vol XLVIII, 1962, 1-25.
- Frankfurt, H.G., Freedom of the Will and the Concept of a Person, Journal of Philosophy56, 1971, 5-20.

Toetsvorm:
De examinering bestaat uit een centraal schriftelijk waarin een aantal essay-vragen beantwoord moeten worden. Gedurende de cursus moet bovendien worden bijgedragen aan het discussie platform op het blackboard naar aanleiding van casussen en vragen.