socrates




Open Universiteit

Schriftelijke leergang aan de Open Universiteit te Heerlen, waaraan de stichting Socrates participeert

http://www.ou.nl/

Cultuurfilosofie vanuit levensbeschouwelijke perspectieven

Inhoud
De mensheid is in staat om zichzelf en haar wereld door 'een druk op de knop' op te blazen. En als die executie uitblijft, zijn er de demografische en ecologische ontwikkelingen die ons op den duur kunnen vernietigen. Sinds enkele decennia worden deze onheilstijdingen verspreid. Zijn ze waar? Of gaat het hier om gevoelens van ongerustheid die er altijd zijn geweest? Reflectie op de eigen cultuur is een kenmerk van de westerse cultuur. Sommigen menen zelfs dat de westerse beschaving zich hierdoor wezenlijk onderscheidt van andere beschavingen. In de twintigste eeuw is de westerse cultuur echter, ook op reflectief niveau, in hoge mate problematisch geworden. Actuele problemen inzake milieu en natuur, nucleaire energie, verdeling van de welvaart en multiculturele samenlevingen leiden tot twijfel over de houdbaarheid van westerse denkwijzen, waarden en normen.
Een hedendaagse cultuurfilosofie ziet zich als gevolg van de problematisch geworden cultuur voor een aantal grote opgaven gesteld. In de eerste plaats moet die cultuurfilosofie duidelijk maken wat de aard van deze problematiek is ten aanzien van de denkwijzen, waarden en normen die sinds het einde van de Middeleeuwen de houdingen van de mens hebben bepaald. In de tweede plaats moet zo'n filosofie alternatieven voor en verruimingen van de bekritiseerde normen, waarden en denkwijzen aan de orde stellen. Vooral bij deze laatste, meer constructieve, opgave komt de betekenis van 'levensbeschouwelijke perspectieven' naar voren. Levensbeschouwelijk denken is een denken vanuit overtuigingen inzake het doel en de kwaliteit van het leven van de mens. Om deze reden is levensbeschouwelijk denken wezenlijk geïnteresseerd in de normen, waarden en denkwijzen die richting geven aan het praktisch en theoretisch omgaan van mensen met de wereld waarin zij leven, met elkaar en met hun idealen.
Het handboek van de cursus begint met een bespreking van de fundamenten voor een cultuurfilosofie vanuit levensbeschouwelijke perspectieven. Vervolgens passeren in het tweede deel historische en systematische inleidingen tot het humanistisch, katholiek, reformatorisch, islamitisch en joodse denken de revue. Het derde deel van het boek bevat constructieve reflecties over onze cultuur: vanuit humanistisch, katholiek, reformatorisch, islamitisch en joods perspectief wordt gereflecteerd op een specifieke menselijke activiteit. Dat gebeurt op zo'n wijze dat u zicht krijgt op normen, waarden en denkwijzen die houdbaar kunnen zijn voor de toekomst van onze cultuur. De cursus eindigt met een casus waarin verschillende auteurs vanuit alle vijf betrokken denkrichtingen hun standpunt geven over de rol van levensbeschouwing in het onderwijs.
De cursus is eigenlijk voor iedereen interessant, omdat onze eigen cultuur erin gethematiseerd wordt. In de cursus vindt u aanknopingspunten om meer inzicht te krijgen in de geschiedenis en toekomst van verschillende visies op de mens en de wereld waarin hij leeft.

Toetsing
- Sys-tentamen bestaande uit meerkeuzevragen (mc)
- Tentamendata: volgens afspraak
- Tentamentoelichting: het systentamen dient minimaal met een zes te worden afgesloten en de opdracht met minimaal een vijf. Het eindcijfer wordt bepaald door het gemiddelde van beide cijfers (waarbij afronding van 0,5 naar boven plaatsvindt)

Studiepunten
8,6 ects

Cursuscode
C32222

Bestemd voor
Iedereen - voorkennis is niet vereist

Cursusmateriaal
De cursus bestaat uit:
- het handboek: E. Brugmans (red.), Cultuurfilosofie. Katholieke, reformatorische, humanistische, islamitische en joodse reflecties over onze cultuur, uitg. Damon, Budel, 2002
- een schriftelijk werkboek waarin de nadruk ligt op het leren analyseren en becommentariëren van de opbouw en de argumentatiestructuur van wijsgerige betogen
- een elektronisch werkboek, dat vooral dient ter ondersteuning bij het maken van de tentamenopdracht

Examinator en begeleider
drs. Annet van Melle

Discussiegroepen
Als medewerker of als student (na inschrijving) kunt u via de cursussite op Studienet naar de discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.